جرم گیری دندان یکی از خدمات اساسی و مهم در حفظ سلامت دهان و دندان است. در طول زمان، پلاکهای میکروبی و رسوبات معدنی که به آنها جرم گفته میشود، روی سطح دندانها و اطراف لثه تجمع پیدا میکنند. اگر این جرمها برداشته نشوند، میتوانند باعث التهاب لثه، بوی نامطبوع دهان، و حتی بیماریهای جدیتر مانند تحلیل استخوان و بیماریهای پریودنتال شوند. جرمگیری شامل پاکسازی دقیق و اصولی این پلاکها و جرمها با استفاده از دستگاههای تخصصی و ابزارهای دستی است. این کار نه تنها باعث بهبود ظاهر دندانها و سفید شدن آنها میشود، بلکه سلامت لثهها و بافتهای اطراف دندان را نیز تضمین میکند. توصیه میشود هر ۶ ماه تا یک سال یک بار جرمگیری انجام شود تا از بروز مشکلات دهانی جلوگیری شود و سلامت دهان به بهترین شکل حفظ گردد.
انجام جرمگیری فقط برای زیبایی نیست، بلکه یک اقدام درمانی حیاتی محسوب میشود:
با حذف پلاک و تارتار که منبع اصلی باکتریها هستند، از التهاب لثه (ژنژیویت) و تحلیل استخوان فک جلوگیری میکند.
منشأ اصلی بوی بد دهان اغلب گازهای تولید شده توسط باکتریهای گیر افتاده در جرمهاست؛ جرمگیری این بو را به صورت فوری از بین میبرد.
با بروساژ و حذف لکههای رنگی ناشی از چای، قهوه و دخانیات، رنگ طبیعی و درخشان دندان باز میگردد.
گاهی لایه ضخیم جرم روی پوسیدگیهای سطحی را میپوشاند؛ با برداشتن جرم، دندانپزشک میتواند پوسیدگیهای ریز را قبل از رسیدن به عصب درمان کند.
تحقیقات نشان داده است که باکتریهای لثه میتوانند وارد جریان خون شده و خطر سکتههای قلبی و مغزی را افزایش دهند؛ جرمگیری این ریسک را کاهش میدهد.
هزینه جرمگیری بسیار کمتر از درمانهای پیشرفتهای است که در اثر اهمالکاری و خراب شدن دندانها (مثل ایمپلنت یا جراحی لثه) ایجاد میشود.
باید توجه داشت که جرمگیری ذاتاً معایب خاصی ندارد و آنچه به عنوان عیب ذکر میشود، اغلب عوارض موقت و طبیعی پس از درمان است:
پس از برداشته شدن لایه عایقِ جرم، ممکن است دندانها به مدت چند روز نسبت به سرما و گرما حساس شوند (تیر بکشند) که کاملاً طبیعی است.
در موارد جرمهای سنگین، تارتار دندانها را به هم چسبانده است. وقتی جرم برداشته میشود، بیمار ممکن است حس کند دندانش لق شده، در حالی که لقی مربوط به تحلیل استخوانِ قبلی بوده و جرم آن را پنهان کرده بود.
در حین و بلافاصله بعد از جرمگیری، به دلیل التهاب لثهها، ممکن است خونریزی مختصری رخ دهد که نشانه روند بهبود است.
پس از تمیز شدنِ جرمهایی که فضای بین دندانها را پر کرده بودند، ممکن است بیمار احساس کند بین دندانهایش خالی شده است (این فضا قبلاً با باکتری پر شده بود).
جرمگیری یک درمان دائمی نیست و بسته به بزاق فرد و رعایت بهداشت، باید هر ۶ ماه یا یک سال تکرار شود.
خیر، این یکی از رایجترین باورهای غلط است. دستگاههای جرمگیری (اولتراسونیک) با ایجاد لرزش و ویبره جرمها را جدا میکنند و هیچگونه تراشی روی دندان ایجاد نمیکنند. در واقع، باقی ماندن جرم روی دندان است که با ایجاد اسید و تحلیل لثه، به دندان آسیب جدی میزند، نه فرآیند تمیز کردن آن.
این زمان برای هر فرد متفاوت است و به بزاق دهان، رژیم غذایی و میزان رعایت بهداشت بستگی دارد. اما به طور استاندارد، توصیه میشود هر ۶ ماه تا یک سال یکبار برای معاینه و در صورت نیاز جرمگیری مراجعه کنید. افراد سیگاری یا کسانی که چای و قهوه زیاد مصرف میکنند، ممکن است زودتر به این درمان نیاز داشته باشند.
جرمگیری (Scaling) یک درمان درمانی است که رسوبات، پلاکها و لکههای سطحی (مثل لکه چای و سیگار) را برمیدارد و رنگِ طبیعیِ خودِ دندان را نمایان میکند. اما بلیچینگ (Bleaching) یک درمان زیبایی شیمیایی است که رنگ ذاتی دندان را چندین درجه روشنتر از حالت طبیعی میکند. اگر دندانهایتان زرد ذاتی است، جرمگیری آن را سفیدبرفی نمیکند.
جرمها مانند یک لایه عایق روی دندان و ریشه آن را پوشاندهاند. وقتی این لایه برداشته میشود، دندان مستقیماً در معرض تغییر دما قرار میگیرد و ممکن است تا چند روز حساسیت (تیر کشیدن) جزئی داشته باشد. این حالت موقتی است و با استفاده از خمیردندانهای ضدحساسیت به سرعت برطرف میشود.
بسیاری از افراد تصور میکنند که استفاده روزانه از مسواک و نخ دندان برای حفظ سلامت دهان کافی است. اما واقعیت این است که بزاق دهان حاوی املاحی است که در ترکیب با باقیمانده مواد غذایی، لایهای سخت به نام تارتار (Jurm) یا سنگ دندانی را ایجاد میکند. این لایه معمولاً در پشت دندانهای جلویی فک پایین و نواحی دور از دسترس مسواک تشکیل میشود. جرمگیری دندان (Scaling) تنها راه اصولی و تخصصی برای پاکسازی این رسوبات سخت است. عدم انجام به موقع این درمان، نه تنها باعث زردی و ظاهر ناخوشایند دندانها میشود، بلکه با ایجاد فاصله بین لثه و دندان، منجر به بیماریهای پریودنتال و حتی تحلیل استخوان فک میگردد. جالب است بدانید تحقیقات پزشکی ارتباط مستقیمی بین بیماریهای لثه (ناشی از جرم) و مشکلات قلبی پیدا کردهاند.
معمولاً در کلینیکهای دندانپزشکی، فرآیند جرمگیری با عملی به نام بروساژ (Polishing) تکمیل میشود. در مرحله اول، دندانپزشک با ابزار اولتراسونیک پلاکهای سخت را خرد کرده و جدا میکند. پس از آن، نوبت به بروساژ میرسد؛ در این مرحله با استفاده از خمیرهای مخصوص ساینده و برسهای چرخشی، سطح دندانها کاملاً صیقلی میشود تا لکههای ناشی از چای، قهوه و سیگار برطرف شوند. بروساژ علاوه بر ایجاد درخشندگی و سفیدی طبیعی، سطح دندان را صاف میکند که این امر باعث میشود پلاکهای جدید دیرتر روی دندان بنشینند.
برخی بیماران قیمت جرمگیری را هزینهای اضافی میپندارند، اما با نگاهی دقیقتر متوجه میشویم که این درمان نوعی سرمایهگذاری پیشگیرانه است. هزینه جرمگیری در مقایسه با هزینههای سنگین درمانهای پیشرفته (مانند جراحی لثه، عصبکشی یا ایمپلنت که ناشی از عدم جرمگیری به موقع هستند) بسیار ناچیز است. توصیه میشود حداقل سالی یکبار برای معاینه و پاکسازی دندانها اقدام کنید تا از پرداخت هزینههای گزاف دندانپزشکی در آینده در امان بمانید.